Schildkraakbeen: adamsappel, platen, hoorns en stembanden

Waar ligt het schildkraakbeen?

Leg een vinger op je adamsappel en slik. Voel je iets stevigs omhoog gaan en weer zakken? Dat is het schildkraakbeen.

Het is het grootste kraakbeen van het strottenhoofd en ligt midden aan de voorkant van de hals, ongeveer ter hoogte van C4–C5, met het tongbeen erboven en het ringkraakbeen eronder. Het beweegt bij het slikken omdat het hele strottenhoofd samen met het tongbeen omhooggaat.

Twee platen en de prominentia laryngea

Het kraakbeen bestaat uit twee vierhoekige platen, de laminae, die vooraan met elkaar verbonden zijn en achteraan open, van bovenaf gezien een V-vorm. Het bovenste deel van de hoek steekt naar voren uit als de prominentia laryngea, de adamsappel, met vlak daarboven de V-vormige incisura thyroidea superior. Bij mannen is de hoek kleiner en scherper en bij vrouwen breder, waardoor de adamsappel bij mannen meestal beter zichtbaar is; leerboeken geven iets verschillende getallen en er zijn individuele verschillen.

Hoorns en verbindingen

De bovenrand is met het tongbeen verbonden door de membrana thyrohyoidea, waaraan het strottenhoofd hangt, en de onderrand met het ringkraakbeen door het ligamentum cricothyroideum. De linea obliqua op de buitenkant van elke plaat is de aanhechting van de musculus sternothyroideus en de musculus thyrohyoideus en de oorsprong van de musculus constrictor pharyngis inferior.

De stembanden aan de binnenkant

De voorste uiteinden van de ligamenta vocalia hechten aan de binnenkant van de hoek; hun achterste uiteinden hechten aan de bekerkraakbeentjes. Om de toonhoogte te verhogen kantelt de musculus cricothyroideus het schildkraakbeen in het articulatio cricothyroidea naar voren, waardoor de stemplooien gespannen worden.

Naam en termen

De Latijnse naam thyroidea komt van het Griekse thyreos, ‘schild’; ook de Nederlandse naam schildkraakbeen verwijst naar een schild. De schildklier is naar dit kraakbeen genoemd. Verwante termen: prominentia laryngea (adamsappel), incisura thyroidea superior, bovenste en onderste hoorns. De Latijnse naam is cartilago thyroidea.

Bekijk het in de app

Van voren lijkt het kraakbeen een eenvoudig schild, maar van opzij en van achteren worden de open V en de hoorns zichtbaar. In de 3D-anatomie-app teamLabBody kun je alleen de kraakbeenderen van het strottenhoofd laten staan en ze ronddraaien om de bovenste hoorns naar het tongbeen en de onderste hoorns naar het ringkraakbeen te volgen, en daarna het strotklepje en de bekerkraakbeentjes toevoegen om het hele strottenhoofd te zien. Doorsneden zijn beschikbaar met het PREMIUM-abonnement.

Gerelateerde artikelen