Onderkaakspeekselklier: ligging, mylohyoideus en afvoergang

Waar ligt de onderkaakspeekselklier?

Druk zachtjes omhoog onder de onderrand van je kaak, ongeveer halverwege tussen de kaakhoek en de kin, en je vindt een zachte holte die aan de binnenkant van het bot verscholen ligt. Daar ligt de onderkaakspeekselklier.

Hij ligt aan de binnenkant van het corpus van de onderkaak, in de trigonum submandibulare, begrensd door de onderrand van de onderkaak en de voorste en achterste buik van de digastricus. Hij wordt qua grootte vaak vergeleken met een walnoot, maar vorm en grootte verschillen van persoon tot persoon.

De drie grote speekselklieren

Dit zijn de grote speekselklieren, in tegenstelling tot de vele kleine kliertjes verspreid in de lippen en wangen. De oorspeekselklier maakt vooral waterig (sereus) speeksel, de ondertongspeekselklier vooral slijmerig (mukeus) speeksel, en de onderkaakspeekselklier een mengsel van beide.

Oppervlakkig en diep deel rond de mylohyoideus

De sleutel tot deze klier is zijn verhouding tot de mylohyoideus, de hangmatachtige spierplaat die de mondbodem vormt. Het grotere oppervlakkige deel ligt onder de spier, aan de halszijde. Het kleinere diepe deel krult om de vrije achterrand van de spier heen tot in de mondbodem erboven. Het is één U-vormige klier, niet twee aparte.

De afvoergang en de caruncula sublingualis

De ductus submandibularis (gang van Wharton) verlaat het diepe deel en loopt ongeveer 5 cm naar voren in de mondbodem, om uit te monden op de caruncula sublingualis, een kleine papil aan weerszijden van het tongriempje. Onderweg slingert de nervus lingualis onder de gang door. De secretie wordt aangestuurd door parasympathische vezels van de chorda tympani, een tak van de nervus facialis, die zich bij de nervus lingualis voegen en in het ganglion submandibulare worden omgeschakeld.

Naam en begrippen

De Nederlandse naam onderkaakspeekselklier zegt het al: de speekselklier bij de onderkaak. In het Latijn betekent sub- onder en mandibularis van de onderkaak. De afvoergang heet ductus submandibularis of gang van Wharton, naar de anatoom die hem beschreef. De Latijnse naam is glandula submandibularis.

Bekijk het in de app

Omdat de onderkaak en de mylohyoideus eroverheen liggen, zijn de twee delen van de klier op platte tekeningen moeilijk voor te stellen. In de 3D-anatomie-app teamLabBody kun je de klier selecteren, de botten doorzichtig maken, alleen de mylohyoideus toevoegen en draaien om te zien hoe de klier om de spier heen ligt en de afvoergang naar voren loopt. Doorsneden zijn beschikbaar met het PREMIUM-abonnement.

Gerelateerde artikelen