Kauwspieren: masseter, temporalis en pterygoidei, functie en zenuw
Wat zijn de kauwspieren?
Klem je kiezen op elkaar. Op twee plekken wordt het hard: achter de wang en bij de slaap. Dat zijn de masseter en de temporalis, twee van de kauwspieren.
De kauwspieren bewegen bij het kauwen de onderkaak (mandibula): de masseter, de temporalis, de pterygoideus medialis en de pterygoideus lateralis. Ze vormen een aparte groep naast de mimische spieren, met andere aanhechtingen en een andere zenuw. Sommige leerboeken rekenen de suprahyoïdale spieren, zoals de digastricus, als hulpspieren mee, omdat ze helpen de mond te openen. In de app heet de masseter Kauwspier (oppervlakkig en diep deel) en de temporalis Slaapspier.
Oorsprong en aanhechting
・Masseter: van de jukboog naar de buitenkant van de kaakhoek; met een oppervlakkig en een diep deel
・Temporalis: waaiervormig vanuit de fossa temporalis, aan de binnenkant van de jukboog langs naar de processus coronoideus
・Pterygoideus medialis: van het mediale vlak van de lamina lateralis van de processus pterygoideus van het wiggenbeen naar de binnenkant van de kaakhoek
・Pterygoideus lateralis: van de grote vleugel van het wiggenbeen en het laterale vlak van de lamina lateralis naar de hals van de processus condylaris en de discus articularis van het kaakgewricht
Met de masseter en de temporalis verborgen blijven de twee pterygoidei over: de medialis loopt verticaal, de lateralis bijna horizontaal. De masseter en de pterygoideus medialis omvatten de kaakhoek van buiten en van binnen en vormen zo een lus die de kaak optilt.
Drie sluiten, één opent
De masseter, de temporalis en de pterygoideus medialis sluiten de kaak. De pterygoideus lateralis loopt bijna horizontaal en trekt de processus condylaris naar voren, waardoor de kaak naar voren komt en het wijd openen begint. De achterste vezels van de temporalis trekken een naar voren gebrachte kaak weer terug. Maalbewegingen ontstaan doordat de pterygoidei van beide kanten om de beurt werken: als de pterygoideus medialis en lateralis van één kant samen aanspannen, schuift de kaak naar de andere kant.
Eén zenuw: de nervus mandibularis
Alle vier worden verzorgd door takken van de nervus mandibularis, de derde tak van de nervus trigeminus: de nervus massetericus, de nervi temporales profundi en de nervi pterygoidei medialis en lateralis. De mimische spieren, zoals de zygomaticus major en de orbicularis oris, worden juist door de nervus facialis verzorgd.
Naam en begrippen
Kauwspieren heten in het Latijn musculi masticatorii, van masticare, kauwen. Pterygoideus komt van het Griekse woord voor vleugelvormig, naar de processus pterygoideus van het wiggenbeen waaraan ze ontspringen.
Bekijk het in de app
De pterygoidei liggen aan de binnenkant van de ramus van de onderkaak, buiten bereik van de vingers en in zijaanzichten verborgen achter de masseter. In de 3D-anatomie-app teamLabBody kun je de masseter en de temporalis verbergen, alleen de twee pterygoidei overhouden en ze draaien om hun richting te vergelijken. De masseter wordt getoond als een apart oppervlakkig en diep deel. Doorsneden zijn beschikbaar met het PREMIUM-abonnement.
Veelgestelde vragen
- Hoeveel kauwspieren zijn er?
- Vier: de masseter, de temporalis, de pterygoideus medialis en de pterygoideus lateralis. Sommige leerboeken tellen ook de digastricus en andere suprahyoïdale spieren als hulpspieren mee.
- Welke kauwspier opent de mond?
- De pterygoideus lateralis. Hij trekt de processus condylaris naar voren en helpt het openen op gang te brengen. De andere drie sluiten de kaak.
- Welke zenuw verzorgt de kauwspieren?
- Alle vier worden verzorgd door takken van de nervus mandibularis, de derde tak van de nervus trigeminus.
Gerelateerde artikelen
・Masseter: de spier die achter de wang hard wordt
・Oppervlakkig en diep deel van de masseter: de twee lagen
・Temporalis: de waaiervormige spier bij de slaap
・Pterygoideus lateralis en medialis: de spieren aan de binnenkant van de ramus
・Jukbeen: vormt de boog waaraan de masseter ontspringt
