Nervus phrenicus: wortels C3–C5, verloop door hals en borst

Waar loopt de nervus phrenicus?

De belangrijkste spier voor het inademen is het middenrif. Het ligt tussen de borstkas en de buik, maar wordt aangestuurd door een zenuw die helemaal vanuit de hals naar beneden komt: de nervus phrenicus.

In het beeld hierboven zijn de dunne gele lijnen de linker en rechter nervus phrenicus en is de rode koepel het middenrif; de zenuwen lopen vlak langs beide kanten van het hart. Hij komt van zo hoog omdat het middenrif in het embryo op halshoogte begint te ontstaan en daarna afdaalt.

Vanuit de hals: C3–C5 en de musculus scalenus anterior

De nervus phrenicus is een tak van de plexus cervicalis, met wortels uit C3, C4 en C5, vooral C4; vandaar het Engelse ezelsbruggetje "C3, 4, 5 keeps the diaphragm alive". In de hals loopt hij schuin naar beneden over de voorkant van de musculus scalenus anterior, van lateraal naar mediaal, en gaat dan tussen de arteria en vena subclavia de borstkas in. Sommige vezels uit C5 kunnen via een andere route aansluiten, bijvoorbeeld via de nervus subclavius, als nervus phrenicus accessorius; die is bij sommige mensen aanwezig en bij andere niet.

In de borstkas: langs het pericard

In de borstkas loopt hij vóór de longwortel, tussen het fibreuze pericard en de pleura mediastinalis; de nervus vagus loopt daarentegen achter de longwortel.

De routes verschillen omdat het hart links van de middellijn ligt. Beide doorboren het middenrif en vertakken zich aan de onderkant ervan.

Motorische en sensibele functie

De nervus phrenicus is de enige motorische zenuw van het middenrif; elke kant verzorgt de eigen helft. Als het middenrif samentrekt, daalt de koepel en stroomt er lucht naar binnen. Hij voert ook gevoel vanuit het pericard, de pleura mediastinalis en de pleura en het buikvlies over het centrale deel van het middenrif; de rand van het middenrif wordt verzorgd door de onderste tussenribzenuwen. Leerboeken trekken deze grenzen enigszins verschillend.

Naam en termen

Phrenicus komt van het Griekse phren, dat oorspronkelijk het middenrif betekende en, omdat de oude Grieken daar de geest plaatsten, ook ‘geest’ ging betekenen. In het Nederlands heet hij ook middenrifzenuw. De Latijnse naam is nervus phrenicus.

Bekijk het in de app

Lang en dun als hij is, is de nervus phrenicus op één tekening moeilijk te volgen. In de 3D-anatomie-app teamLabBody kun je hem selecteren, de botten doorzichtig maken en alleen het hart en het middenrif toevoegen om hem ononderbroken van de hals tot het middenrif te volgen. Het deel dat over het middenrif loopt, kun je apart selecteren. Doorsneden zijn beschikbaar met het PREMIUM-abonnement.

Gerelateerde artikelen